Hyper-V yedekleme: checkpoint, RCT ve geri yükleme rehberi

Hyper-V sanal makine nasıl yedeklenir?

Hyper-V sanal makinesini yedeklemek için makine çalışırken bir anlık görüntü (checkpoint) alınır ve diskler bu donmuş hâlden okunur. Makine bu sırada kapanmaz, kullanıcılar çalışmaya devam eder. Yedek programı diski okuyup ayrı bir depoya yazar, iş bitince anlık görüntüyü kaldırır.

Windows Server 2016 ve sonrasında Microsoft bu iş için bir yönetim arayüzü (WMI) ve değişiklik takibi (RCT) sunar. İlk yedekte disklerin tamamı okunur. Sonraki yedeklerde yalnızca son yedekten beri değişen bloklar alınır. Böylece gece yedeği kısa sürer ve depoda az yer kaplar.

İyi bir Hyper-V yedeği üç soruya net cevap verir: Yedek hangi anı yakaladı ve o an tutarlı mı? Yedek sunucudan ayrı bir yerde mi duruyor? Gerektiğinde makine gerçekten geri açılıyor mu? Aşağıdaki bölümler bu soruları sırayla ele alıyor. Hyper-V ile Proxmox'u birlikte kullanıyorsanız sanal makine yedekleme rehberi genel resmi verir.

Hyper-V checkpoint yedek yerine geçer mi?

Hayır, checkpoint tek başına yedek değildir. Checkpoint, ana diskin yanında açılan bir fark diskidir (AVHDX). Yalnızca o andan sonraki değişiklikleri tutar, ana disk olmadan işe yaramaz. Çoğu kurulumda ana diskle aynı depolamada durur. O disk bozulursa ya da sunucu fidye yazılımıyla şifrelenirse checkpoint de onunla birlikte gider.

Checkpoint uzun süre durursa başka sorunlar da çıkar. AVHDX dosyası her yazılan veriyle büyür, disk performansı düşer ve sonunda birleştirme (merge) uzun sürebilir. Checkpoint'i bir güncelleme ya da deneme öncesi kısa süreli geri dönüş noktası olarak kullanın, işiniz bitince silin.

Standart checkpoint ile üretim checkpoint'i arasındaki fark

• Standart checkpoint

  Makinenin belleğini de kaydeder. Geri döndüğünüzde makine o anki hâliyle, açık programlarıyla gelir. Veritabanı ve etki alanı denetleyicisi gibi sunucularda bu, tutarsızlık riski taşır.

• Üretim checkpoint türü

  Üretim checkpoint'i (production checkpoint): Bellek kaydedilmez. Windows misafirde VSS (Windows'un birim gölge kopyası hizmeti), Linux misafirde dosya sistemi dondurma kullanılır. Geri döndüğünüzde makine kapalı gelir, açtığınızda düzgün kapanmış bir sistem gibi başlar. Yedek programları ise Hyper-V Yöneticisi'nde görünmeyen kurtarma checkpoint'i (recovery checkpoint) kullanır; bu da aynı şekilde VSS ile tutarlı alınır.

• Otomatik geri düşme

  Makine ayarlarında 'üretim checkpoint'i alınamazsa standart checkpoint al' seçeneği açıksa, misafirdeki bir sorun sizin aldığınız checkpoint'i sessizce standart türe düşürebilir. Bu ayarı bilerek seçin.

Export, Windows Server Backup ve checkpoint: hangisi yeterli?

Tek bir sunucu ve birkaç makine için Windows Server Backup başlangıç olarak iş görür. Saklama planı, bildirim, şifreleme ve misafir içinden dosya geri yükleme gerekiyorsa yetmez. Export ise yedekten çok taşıma ve arşiv aracıdır, checkpoint de yedek değildir.

Windows Server Backup ile Hyper-V yedeği yeterli mi?

Windows Server Backup ücretsizdir ve Windows Server ile gelir. Aynı sunucudaki Hyper-V makinelerini VSS ile yedekler. Sınırları da Microsoft belgelerinde yazılıdır: Ağ paylaşımına alınan yedek bir öncekinin üzerine yazılır, yani yeni yedek yarıda kalırsa elinizde sağlam kopya kalmayabilir. Misafirinde dinamik disk olan makineler VSS ile yedeklenemez. Saklama politikası, merkezi ekran ve e-posta bildirimi yoktur.

Export ile yedekleme arasındaki fark nedir?

Export, makinenin disklerini ve ayarlarını bir klasöre olduğu gibi kopyalar. Her seferinde tam kopya alır, eski kopyaları yönetmez, şifrelemez ve başarısız olursa haber vermez. Makineyi başka sunucuya taşımak ya da tek seferlik arşiv almak için uygundur, günlük yedek için değil.

Uygulama tutarlı ve çökme tutarlı yedek arasındaki fark nedir?

Uygulama tutarlı yedek, misafirdeki programlar bekleyen verilerini diske yazıp kısa bir süre durakladığı anda alınan yedektir. Çökme tutarlı yedek ise fişi çekilmiş bir bilgisayarın diski gibidir: Diskte ne varsa o alınır, bellekte bekleyen veri kaybolur.

Dosya sunucusu ya da basit bir web sunucusu çökme tutarlı yedekten genelde sorunsuz açılır. SQL Server, muhasebe ve ERP veritabanları ya da Exchange gibi sürekli yazan sistemlerde ise açılışta onarım gerekebilir, son işlemler eksik çıkabilir. Bu yüzden veritabanı olan makinelerde uygulama tutarlı yedeği hedefleyin ve yedeğin gerçekten öyle alınıp alınmadığını takip edin.

Linux misafirde uygulama tutarlı yedek için ne gerekir?

Linux sanal makinenin uygulama tutarlı yedeklenmesi için misafirde Hyper-V tümleştirme hizmetlerinin (Integration Services) Linux karşılığı olan hv daemon'ları (arka plan hizmetleri) çalışmalıdır. Özellikle VSS daemon'ı (hv_vss_daemon) yoksa Hyper-V dosya sistemini donduramaz ve yedek çökme tutarlı kalır. Ubuntu'da bu hizmetler genellikle linux-cloud-tools paketleriyle, RHEL ve türevlerinde hyperv-daemons paketiyle gelir.

Windows misafirlerde tümleştirme hizmetleri Windows Update ile güncellenir. Yine de makine ayarlarında 'Yedekleme (birim gölge kopyası)' hizmetinin açık olduğunu ve misafirde VSS hizmetinin hata vermediğini kontrol edin.

Hyper-V artımlı yedekleme nasıl çalışır (RCT)?

Hyper-V artımlı yedekleme, Windows Server 2016 ile gelen RCT (Resilient Change Tracking, dayanıklı değişiklik takibi) sayesinde son yedekten bu yana değişen blokların listesi Hyper-V'den alınarak yapılır. Yedek programı diskin tamamını okumaz, yalnızca bu blokları okur.

Her yedeğin sonunda checkpoint bir referans noktasına çevrilir. Bir sonraki yedek 'bu noktadan beri ne değişti' diye sorar. Referans noktası kaybolursa, örneğin disk yapısı değiştiyse ya da değişiklik takibi dosyaları bozulduysa, değişiklik listesi alınamaz ve bir sonraki yedekte disk baştan okunur. Bu bir hata değil, veriyi atlamamak için yapılan güvenli davranıştır.

Örnek hesap: 500 GB'lık bir makinede günde 10 GB verinin değiştiğini varsayalım. RCT ile her gece yaklaşık 10 GB okunur; RCT olmasaydı her gece 500 GB okunup karşılaştırılırdı. Bu bir ölçüm değil, oranı göstermek için yapılmış bir varsayımdır.

Yarım kalan checkpoint ve AVHDX dosyaları nasıl birleştirilir?

Yarım kalan checkpoint, Hyper-V'ye kaldırma komutu verilerek birleştirilir; AVHDX dosyaları elle silinmez. Yedek işi elektrik kesintisi, yeniden başlatma ya da zaman aşımıyla yarıda kalırsa, yedek programının açtığı kurtarma checkpoint'i yerinde kalabilir. Bu tür checkpoint Hyper-V Yöneticisi'nde görünmeyebilir, ama AVHDX dosyası büyümeye devam eder.

1. 1
   İş durumunu kontrol edin

   Yedek programında o makine için çalışan bir iş olmadığından emin olun.

2. 2
   Checkpoint listesini alın

   PowerShell'de Get-VMSnapshot -VMName "MakineAdı" komutuyla checkpoint listesini alın. SnapshotType sütununda Recovery yazanlar yedek yazılımlarının açtığı noktalardır.

3. 3
   Kalıntıyı kaldırın

   Kalıntı checkpoint'i Remove-VMSnapshot ile kaldırın. Hyper-V fark diskini ana diske birleştirmeye başlar; bu sırada disk yoğun çalışır, makine açık kalabilir.

4. 4
   Birleştirmeyi bekleyin

   Birleştirme bitene kadar bekleyin. Get-VMHardDiskDrive ile makinenin yeniden .vhdx dosyasına bağlandığını kontrol edin.

5. 5
   Yavaş yedeği normal sayın

   Sonraki yedeğin her zamankinden uzun sürmesi ya da disk baştan okunarak alınması normaldir; ilk başarılı yedekten sonra düzen oturur.

AVHDX dosyalarını elle silmeyin, taşımayın ya da adını değiştirmeyin. Fark diski zinciri koparsa makine açılmayabilir ve veri kaybedebilirsiniz.

'Checkpoint oluşturulamadı' hatası da çoğu zaman aynı yerlerden çıkar: Depolamada yer kalmamıştır, misafirdeki VSS hata veriyordur, tümleştirme hizmetleri kapalıdır ya da eski bir checkpoint kalıntısı vardır. Önce bunlara bakın.

Hyper-V yedeği nasıl geri yüklenir?

Hyper-V yedeği dört şekilde geri yüklenebilir: makinenin yerine, yeni bir makine olarak, başka bir sunucuya ya da yalnızca içindeki dosyalar alınarak. Hangisini seçeceğiniz, sorunun ne kadar büyük olduğuna bağlıdır.

• Yerine geri yükleme

  Makine bozulduysa ya da fidye yazılımı bulaştıysa asıl makinenin üzerine yazılır. Fidye yazılımında, bulaşmadan önceki bir noktayı seçtiğinizden emin olun.

• Yeni makine olarak

  Farklı adla ve farklı klasöre açılır. Asıl makineye dokunmadan veriyi kontrol etmek ve geri dönüş testi yapmak için en güvenli yoldur.

• Başka sunucuya

  Sunucu tamamen kaybolduysa yedek başka bir Hyper-V sunucusuna aktarılıp orada açılır.

• Tek dosya

  Silinen bir klasör için bütün makineyi geri yüklemek gerekmez; yedekteki disk bağlanıp dosya kopyalanır.

Hangi yöntemi kullanırsanız kullanın, yedekten makinenin gerçekten açılıp açılmadığını düzenli olarak deneyin. Test edilmemiş yedek, ihtiyaç anında sürpriz çıkarabilir. Nasıl yapılacağını yedekten geri dönüş testi yazımızda adım adım anlattık.

K-SYNC ile Hyper-V yedekleme adım adım nasıl yapılır?

K-SYNC Yedekleme Hyper-V sunucusunun üzerine kurulur, makineleri kapatmadan checkpoint ile yedekler ve sonraki yedeklerde RCT ile yalnızca değişen blokları alır. Arayüzü Türkçedir. Windows'ta arka plan servisi olarak çalışır, konsol kapalıyken de yedekler zamanında alınır.

1. 1
   K-SYNC'i kurun

   K-SYNC'i yedeklenecek Hyper-V sunucusunun kendisine kurun ve lisansı etkinleştirin.

2. 2
   Bir depo ekleyin

   Ayrı bir yerel disk ya da ağ paylaşımı (SMB). Yedeği sanal makinelerle aynı diske koymayın.

3. 3
   Kurtarma anahtarını saklayın

   Kurtarma anahtarını sunucu dışında güvenli bir yere yazın. Lisans çevrim içi etkinleştirildiğinde anahtar Karelsan lisans paneline de gönderilir; bu gönderimin başarılı olduğu garanti edilmez ve çevrim dışı etkinleştirmede yapılmaz, bu yüzden kendi kopyanızı mutlaka tutun.

4. 4
   Yedek işi oluşturun

   Makineleri seçin, saati belirleyin, kaç nokta ya da kaç günlük yedek tutulacağını yazın.

5. 5
   E-posta bildirimini ayarlayın

   E-posta (SMTP) ayarını yapın. Yedek başarısız olursa, planlı yedek gecikirse ya da yedek çökme tutarlı alınırsa haber gelir.

6. 6
   Tutarlılığı kontrol edin

   İlk yedekten sonra Yedekler ekranında tutarlılık durumuna bakın. Linux makine çökme tutarlı görünüyorsa misafire hv daemon'larını kurun.

7. 7
   Geri yüklemeyi deneyin

   Bir noktayı farklı adla ve farklı klasöre yeni makine olarak geri yükleyip açılışını deneyin.

K-SYNC'te yedek nasıl tutulur ve doğrulanır?

• Tam yedek sıklığı

  Tam yedek yalnızca ilk sefer alınır. Zincir 60 noktaya ulaşınca (depoda yer varsa), disk yapısı değişince ya da referans noktası kaybolunca yeni tam yedek alınır. RCT kullanılamazsa disk baştan okunur ama yalnızca değişen bloklar yazılır.

• Veri saklama biçimi

  Veri 1 MiB'lık bloklarla saklanır. Boş bloklar atlanır, aynı bloklar bir kez yazılır, veri zstd ile sıkıştırılır. Windows (NTFS) makinelerin uygulama tutarlı yedeklerinde boş alan ve sayfa dosyası da atlanır; BitLocker'lı, ReFS ve dinamik disklerde bu atlama yapılmaz.

• Zorunlu şifreleme

  Her sanal makine yedeği AES-256-GCM ile şifrelenir; şifresiz VM yedeği seçeneği yoktur.

• Süresi dolan noktalar

  Süresi dolan noktalar, kalan noktalar onlara bağlıysa silinmek yerine birleştirilir. Her nokta tek başına eksiksiz geri yüklenir.

• Arka planda doğrulama

  Hyper-V yedekleri arka planda sırayla kurtarma anahtarıyla açılır ve BLAKE3 özetleriyle blok blok kontrol edilir. Bu kontrol her yedekten hemen sonra değil, boşta kalınan zamanlarda sırayla yapılır. Sorun çıkarsa e-posta gelir.

• Okuma hızı sınırı

  Mesai saatlerinde sunucuyu yormamak için Hyper-V yedeğinin disk okuma hızına sınır konabilir.

Geri yüklemede makine yeni adla, başka klasöre ya da asıl makinenin yerine (disk klasörü ve disk türü korunarak) açılabilir. Yedek, kurtarma anahtarıyla başka bir Hyper-V sunucusuna da aktarılabilir. Windows dosya sistemlerinde (NTFS, ReFS, FAT) tek dosya, disk salt okunur bağlanarak çıkarılır. Lisans süresi dolsa bile geri yükleme açık kalır.

Bilmeniz gereken sınırlar: K-SYNC her Hyper-V sunucusuna ayrı kurulur; uzaktaki bir Hyper-V sunucusunu ya da kümenin tamamını tek yerden yedeklemez. Linux misafir dosya sistemlerinden (ext4, xfs) tek dosya geri yüklenmez. Depo yerel disk ya da SMB paylaşımıdır; VM yedekleri buluta veya S3'e kopyalanmaz, ikinci kopyayı farklı bir yerde tutmak için ayrı bir düzen kurmanız gerekir. VMware yedeği yoktur.

Yedeklerin fidye yazılımına karşı nasıl korunacağını fidye yazılımına karşı yedekleme sayfasında, diğer ürünlerle farkları yedekleme yazılımı karşılaştırması sayfasında anlattık. K-SYNC, kurulduğu sunucu başına lisanslanır; sanal makine sayısı lisansı değiştirmez. Özellikleri ve kurulum gereksinimlerini K-SYNC ürün sayfasında bulabilir, demo ve fiyat teklifi için iletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz. Mevcut yedek düzeninizi birlikte gözden geçirmek isterseniz ücretsiz değerlendirme talep edebilir ya da yedekleme ve felaket kurtarma hizmetimize bakabilirsiniz.

Kaynaklar

Diğer ürünlerle ilgili bilgiler üreticilerin kendi belgelerinden alındı ve 9 Kasım 2026 tarihinde kontrol edildi. Sürümler değiştikçe ayrıntılar değişebilir.

• Microsoft: Hyper-V yedekleme yaklaşımları (Microsoft Learn)
• Microsoft: wbadmin start backup başvuru sayfası
• Microsoft: Windows Server Backup için Hyper-V VSS yazıcısı (arşiv)
• Microsoft: Hyper-V makinelerini komut satırından yedekleme (arşiv)
• Microsoft: Windows Server Backup genel bakış (TechNet arşivi)
• Veeam: Community Edition sayfası
• Vinchin: lisans politikası
• Vinchin: ücretsiz sanal makine yedekleme sayfası (Türkçe)
• Hornetsecurity: VM Backup ürün sayfası
• AOMEI: Hyper-V yedekleme sayfası
• AOMEI: satın alma sayfası